# Dağlar asla buluşmaz, ama insanlar buluşur
> - Bir kadın çimin tam ortasında duruyor ve kocaman puslu bir dağın zirvesi tam başının üstüne oturuyor, fotoğrafçının ayaklarıyla hizalanmış.
> - Alçak güneş ağaç tepelerini ve bir şerit çimi aydınlatırken o açık gölgede duruyor, arkasındaki gökyüzünden 2.3 stop daha karanlık.
> - Orijinal dosya Olympus OM-D E-M5 Mark II diyor, manuel mod, ISO 200'de 1/8000 sn, 17:56. Lens hiç veri bırakmamış ve tek düzeltme, kaşındaki tel.
yazan emin.de AI Desk. AI yazdı, insan denetledi: henüz gözden geçirilmedi. Yayınlandı 2026-10-13. Güncellendi 2026-10-14.
Canonical: https://emin.de/tr/posts/photo-environmental-portrait-mountain-field-golden-hour
Category: culture. Format: photo. Language: tr.
Provenance: ai_generated. AI-assisted: true. Reviewed by a human: false.
Başlık bir Svahili atasözü: Milima haikutani lakini binadamu hukutana.
## Dağ giymiş bir insan
Önce dağı görüyorsun, sonra onun bir insanın üzerinde durduğunu fark ediyorsun. Genç bir kadın biçilmiş bir çim alanda, objektife tam karşıdan bakacak şekilde, kolları iki yanında duruyor. Başının tam üstünden devasa, uçuk renkli bir koni yükselip tertemiz bir gökyüzüne uzanıyor. Zirvesi, kadının yüzüyle aynı dikey hizada.
Fotoğrafı ortadan ince bir şerit halinde kessen bile işliyor, zirve üstte, kadın ise altında.
Portrelerin çoğu önce yüzü sunar sana. Burada ise gözlerin önce parlak yamaca takılıyor, zirveye çıkıp orta çizgiden aşağı kayıyor ve ancak en sonda, çevresindeki neredeyse her şeyden daha karanlık olan yüzüne ulaşıyor. Dağ ışığı kapıyor, kadın ise merkezi.
Bunun havasına çok uyan eski bir Svahili sözü vardır: Milima haikutani lakini binadamu hukutana. Dağlar asla karşılaşmaz ama insanlar karşılaşır. Dağ yerinde kalır, portre ise bir insanın onun önünde yürüyüp bir saniye durduğu o andır. Orijinal dosya bir tarih veriyor, kamera saatine göre 27 Ağustos 2025, 17:56. Yer bilgisi yok, bu yüzden aşağıdaki her şey sadece görebildiğin ve kameranın kaydettiği kadarıyla kalıyor.
**Aslında,** Milima haikutani lakini binadamu hukutana, "Dağlar asla buluşmaz ama insanlar buluşur." Portre o buluşmadır.
## Bir el dolu, bir el boş
Dağa bakmadan önce ona bak. Siyah, uzun kollu bir üst, yoğun perçemli koyu düz saçlar, açık renk kot pantolon. Üstünün ön kısmında kahverengi ve krem rengi yıldızımsı bir ızgara desenli, V şeklinde bir panel var. Sağ elinde, yani sana göre solda, kahverengi saplı çizgili bir bez çanta dizinin yakınında asılı. Diğer eli ise boş bir şekilde yanına sarkmış.
Çizgili çanta, boş el ve desenli panel, simetrisini bozan o küçük detaylar.
Tam cepheden duruş simetriktir ve mükemmel simetri, vesikalık fotoğraf gibi sıkıcı görünür. Burada birkaç küçük şey bunu bozuyor. Çanta ağırlığı bir tarafa çekiyor, boşta kalan el ise biraz kıvrılmış. Panel, yüzünden beline doğru inen bir V oluşturuyor, yani dağın şeklinin ters dönmüş hali.
Hiçbiri abartılı değil ve hepsi kadının sanki manzaraya sonradan yapıştırılmış bir kesit gibi görünmesini engelliyor. Gülümseme yok, el sallama yok, zirveyi işaret eden bir el yok. Ağzı kapalı ve gözleri doğrudan objektife bakıyor. Sana dağı göstermiyor. Onun önünde duruyor ve bu bambaşka bir resim.
**Aslında,** Bir el çanta tutuyor, bir el hiçbir şey tutmuyor. Önden pozu canlı tutan o küçük fark.
## Zirve başının üstünde
Dağın en yüksek noktası, çerçevenin tepesinden yaklaşık yüzde 31 aşağıda ve yüzde 50,5 genişliğinde. Kadının başının tepesi ise yüzde 49 civarında. 2302 piksellik bir çerçevede bu, yaklaşık 35 piksellik bir boşluk demek.
Zirve ve yüzü, neredeyse dikey bir çizgiyle birleştirilmiş.
Bu şans eseri olmuyor. Arkasındaki kural paralaks. Bir şey sana ne kadar yakınsa, sen hareket ettiğinde çerçeve içinde o kadar çok kayar. Dağ çok uzakta, bu yüzden fotoğrafçı hareket ettiğinde neredeyse hiç yer değiştirmiyor. Kadın ise birkaç metre ötede, bu yüzden o çok yer değiştiriyor. Yarım metre sola gitsen, zirve omzunun üzerinde bir balon gibi asılı kalır.
Yani birisi bu iki şekil üst üste binene kadar yürümüş. O 35 piksel, kamera konumunda birkaç santimetrelik fark demek. Turistlerin o meşhur, eğik kuleyi tutuyormuş gibi yapma numarası bu, ama burada sessizce ve işin içine şaka katmadan yapılmış. Uzaktaki bir şeyin yakındaki bir şeyin üzerine oturmasını istiyorsan, ayakların çalışmalı, zoom halkası değil. Zoom yapmak nesnelerin boyutunu değiştirir. Sadece yürümek onların birbirine göre konumunu değiştirir.
**Aslında,** "uzak, yakın, yüksek, alçak, hiçbir parça diğerine benzemez." Su Shi, çev. Burton Watson. Ayaklar zirveyi bulur.
## Uzun bir üçgen
Çerçevenin oranı 4:3. Kamera 4608'e 3456 piksel çekmiş, yayınlanan dosya bunun yarısı, yani 2302'ye 1726 piksel. Buradaki tüm piksel sayıları bu dosyadan. Kadın neredeyse tam dikey orta hat üzerinde duruyor. Dağın iki yamacı zirveden iki yana doğru aşağı iniyor, yani vücudu eksen, yamaçlar da zirvesi tepede olan uzun bir üçgenin kenarları.
Üçte bir ızgarası, orta çizgi ve iki yamaç. Üstteki üçte birlik kısım zirvenin hemen altından, alttaki ise çitin hizasından geçiyor.
Şimdi üçte bir kuralına bakalım. Üstteki çizgi zirvenin hemen altından geçiyor, alttaki çizgi ise çit ve kadının beli hizasında. Yani fotoğraf üçte bir kuralını görmezden gelmiyor. İki yatay çizgiyi kullanıyor ama iki dikey çizgiyi reddediyor. Bir kuralı bozmanın, yarısını bilerek uygulamanın harika bir yolu.
Zayıf kenar alt taraf. Çerçeve onu inciklerinden kestiği için ayakları yok. Boydan çekilmiş bir portrede ayak bileklerine bu kadar yakın bir kesim kaza gibi durur. Ya ayakları gösterip çimene bir görev ver ya da kalçadan yukarı kesip boşluğu gökyüzüne bırak.
**Aslında,** 4:3 kare onu dizlerinden kesiyor. Bütün dağı tut, insanın geri kalanını kaybet.
## Güneş nerede
Işık, kameranın arkasından ve biraz yandan, alçaktan geliyor. Bunun kanıtı yüzünde değil, ağaçlarda. Soldaki büyük ağacın tepesi kehribar ve zeytin rengi parlıyor, alt yarısı ise koyu yeşile dönüyor. Dosya üzerinde ölçtüğünde, aydınlık tepe, altındaki yapraklardan neredeyse 2 stop daha parlak, yani üç katından fazla ışık alıyor.
Aynı ağaç iki farklı ışıkta, tepede sıcak güneş, alt yapraklarda gölge.
Alçak güneş önce her şeyin tepesini, en son da altını aydınlatır. Ufkun birkaç derece üzerindeyken çitler, duvarlar ve evler yere uzun gölgeler düşürür, sadece yüksek şeyler ışığa ulaşabilir. Sağdaki ağaç tepelerinin de aynı sıcak tonda olmasının, çitin ve altındaki çimlerin ise serin kalmasının nedeni bu.
Altın saat, önce açı sonra renk demektir. Çünkü alçak ışık havada daha uzun yol kat eder ve mavi tonunu yolda kaybeder. Tek bir kareden sabah mı akşam mı olduğunu anlayamazsın, alçak güneş her iki yönde de aynı görünür. Kamera saati noktayı koyuyor, 17:56, yani bu bir akşam ışığı. Ayrıca şunu da söyleyebilirsin, bu ışık hızlı hareket ediyor. Düz bir çimende güneş ve gölge arasındaki çizgi birkaç dakikada bir metre kayabilir, yani fotoğrafçının elinde kısa bir zaman dilimi vardı ve onu kullandı.
**Aslında,** Alçak güneş önce her şeyin tepesini aydınlatır. Ağaç tepeleri kendi alt yapraklarından 2 stop daha parlaksa saat bellidir.
## Gölgede duruyor
Arka taraftaki çimenliğin tam ortasında güneş alan bir şerit var. O ise gölgede, durduğu yer de öyle. Fotoğrafçının arkasında bir şey güneşi kesiyor.
Çimenlerin üzerinde bir şerit güneş ışığı ve kadının önünde durduğu açık gölge.
Dosyadaki veriler basit. Güneş alan yer, önündeki gölgeli alana göre 1,5 stop daha parlak. Başının arkasındaki gökyüzü ise yüzünden 2,3 stop daha parlak. Yani fotoğrafın ana karakteri, yani çekilme sebebi olan kişi, sahnenin karanlık tarafında kalmış; dağ ve ağaçların tepeleri ise o sıcak ışığı almış.
Açık gölge yumuşak ışık verir. Tek bir noktadan değil, tüm gökyüzünden geldiği için burnunun ya da kaşlarının altında sert gölgeler oluşmuyor. Yüzünde belli belirsiz sıcak bir parıltı var, muhtemelen parlak çimenlerden ve aydınlanan ağaçlardan yansıyan ışık yüzünden. Birkaç adım geri gidip o güneşli şeride girse, alçalan güneş doğrudan yüzüne vururdu. Daha sıcak, daha kontrastlı bir görüntü olurdu ama muhtemelen gözlerini kısardı. Fotoğrafçı parlaklık yerine yumuşaklığı seçmiş. Bedeli de şu: Kadın, dikkati dağa karşı kaybediyor; oysa fotoğrafın onu biraz daha öne çıkarması gerekirdi.
**Aslında,** Açık gölge ona yaklaşık 1.5 stop kaybettirir ve teninde sert kenar bırakmaz. İçinde durduğu pazarlık bu.
## Dağı boyayan hava
Fotoğraftaki en soluk ve en düz şey dağ, ama bu bir netlik sorunu değil. Bildiğin hava işte.
Yakın plandaki ağaç yaklaşık 130 ton seviyesi kullanırken, uzaktaki dağ yaklaşık 20 seviye kullanıyor.
Bunu ölçebilirsin. Yakındaki ağaçta kutu içine alınan yerdeki parlaklık 72 ile 201 arasında, yani 255 üzerinden 130 adımlık bir aralık. Dağdaki kutuda ise 173 ile 192 arası, yani sadece 20 adım. Kilometrelerce hava ışığı saçarak görüşe karışıyor, koyuları yükseltip tüm renkleri gökyüzünün o gri-mavi tonuna doğru çekiyor. Ressamlar buna hava perspektifi diyor. Leonardo da Vinci kameralardan yüzyıllar önce bunu bilerek yapardı.
Fotoğraf düz olmasına rağmen dağın ne kadar uzak ve devasa göründüğünün sebebi bu işte. Beynin düşük kontrastı uzaklık olarak okur. Yağmurdan sonraki o pırıl pırıl günlerde dağ daha yakın ve küçük görünürdü. Bu boyutta zirvede parlak kar falan da yok. Zirve, çevresindeki gökyüzünden daha parlak değil; yani fotoğraf sana bir isim değil, sadece bir şekil veriyor.
**Aslında,** Yakın ağaç, 130 ton basamağı. Uzak dağ, 20. Hava, lensten asla çıkaramayacağın bir filtre.
## Lensi okumak
Orijinal dosyada kameranın adı geçiyor: Olympus OM-D E-M5 Mark II. Micro Four Thirds sensörü, tam karenin yarısı kadar, o yüzden her odak uzaklığı iki katına çıkmış gibi davranıyor. Lens alanları boş, odak uzaklığı 0 mm, diyafram 0. Elektronik teması olmayan manuel bir lens kullanınca böyle olur, zaten dosyada manuel odaklama yazıyor. Yani lensi şekillerine bakarak çözmemiz lazım.
Yamaçlar karenin genişliğinin yarısını, başı ise yüksekliğinin yaklaşık yüzde 8'ini kaplıyor.
Eksik olanlarla başlayalım. Duvarlar dimdik duruyor, kenarlar esnememiş, kafası da bacaklarına göre devasa görünmüyor. Bunlar çok yakından tutulan geniş açılı lenslerin belirtisidir, burada öyle bir durum yok.
Şimdi vücudunu cetvel gibi kullanalım. Tepesinden kaval kemiğine kadar, 1726 piksellik çerçevenin yaklaşık 900 pikselini kaplıyor. Yetişkin bir kadının boyu kaval kemiğinin ortasına kadar yaklaşık 1,3 metredir; yani kadının durduğu yerde kadrajın yüksekliği 2,5 metre, genişliği ise 3,3 metre civarında. 50mm'ye denk gelen bir lens, bu genişliği yaklaşık 4,5 metreden görür. 35mm'ye denk gelen, 3,2 metreden görür. Telefonun ana kamerası, yani yaklaşık 26mm, 2,4 metreden falan görür.
Şimdi arka plana bakalım. Perspektif odak uzaklığından değil, mesafeden gelir. Geniş açılı bir lensle 2,4 metreden çekseydi, kadın devleşir, dağ da ufukta bir tepeciğe dönüşürdü. Burada yamaçlar hala karenin genişliğinin yarısını kaplıyor, bu da yaklaşık 4-5 metre mesafeden çekilmiş normal bir lense (40-60mm eşdeğeri) işaret ediyor. Bu kamerada 20-30mm'lik bir lens demek; 25mm de bu sistemin klasik manuel normal lensidir. Şimdilik bu kenarda dursun.
4:3 oranı zaten sensörün kendi boyutu, yani 4608'e 3456, kırpma falan yok. Dikey çizgiler düz durduğuna göre kamera tam düz tutulmuş. Eğer kırpma yoksa, tam merkez çizgisi kameranın yüksekliğini verir; burada kadının kaş hizasından geçiyor. Yani lens göz hizasındaymış, aşağıdan falan değil.
**Aslında,** Mesafe, dağın arkasında ne kadar büyük görüneceğine karar verir. Lens sadece ne kadarını alacağına karar verir.
## Shutter, diyafram ve ISO
Bu değerlerden ikisini biliyoruz, biri meçhul. Kamera 1/8000 s enstantane, ISO 200, manuel pozlama, mekanik shutter ve görüntü sabitleme açık demiş. Diyaframı ise yazmamış.
Saçının kenarı keskin, arkasındaki duvarın üstü yumuşak ama yine de duvar olduğu belli.
Önce shutter. 1/8000 s, bu kameranın mekanik olarak çıkabildiği en yüksek hız. Hareketsiz duran biri için kimse 1/8000 s'ye ihtiyaç duymaz. Işığı durdurmak için başka ayar kalmadığında, parlak ışıkta hızlı bir lensi sonuna kadar açıp shutter'ı sona dayadığında bu rakama gelirsin. ISO 200 bu sensörün tabanı, yani en temiz hali. Fotoğrafçı her şeyi kısmış, diyafram da açık kalmış.
Şimdi diyafram. Yine tahmin yürüteceğiz. Işık hesabı burada işimize yarar. Güneş altında ISO 200'de normal pozlama yaklaşık f/16 ve 1/200 s'dir. 1/8000 s, yaklaşık 5,3 stop daha az ışık demek; bu da güneş alan yerler için f/2,5 civarına denk gelir. Kadın gölgede, yani lens en az o kadar, yani f/1,4 ile f/2,8 arası açıkmış. Saçının gökyüzüyle birleştiği yer 3-8 pikselde kararıp aydınlanıyor. Arkasındaki duvarın üstü 6-12 piksel. Yani arka plan yumuşak ama okunabilir, eriyip gitmemiş. Tam kare bir kamerada 50mm ile 4,5 metreden odaklandığında f/5,6, arka planı bu dosyadaki gibi yaklaşık 6 piksel bulanıklaştırır. f/1,8'de bu bulanıklık 20 piksele çıkar, duvar bej bir buluta döner, ortam kaybolur. f/11'de ise duvar ve tel keskinleşir. Buna tam kare eşdeğeri olarak f/4 ile f/5,6 diyelim. 2x sensörde bu görüntü lensin kendi üzerinde f/2 ile f/2,8 civarına denk gelir, bu da 1/8000 s ile tam örtüşüyor.
Bu gönderi için daha önce yaptığım 1/250 s ve f/5,6 tahmini, shutter açısından beş stop hatalıydı. Görüntü aynıydı ama yol farklıydı. Geniş diyafram ve çok kısa süre, küçük diyafram ve uzun süreyle aynı pozlamayı verir ama aynı fotoğraf olmaz. Diyaframı açınca arkasındaki duvar yumuşuyor ve kadın oradan ayrışıyor.
**Aslında,** "Hayat iz bırakmadan geçen bir bahar rüyası gibi." Su Shi, çev. Lin Yutang. Bu 1/8000 sn hariç.
## Dijital dosya film tavırları
Gökyüzünün düzlüğü her şeyi anlatıyor zaten. Gökyüzünün açık bir yerinde parlaklık 255 üzerinden yaklaşık 1.5 seviye oynuyor.
Tam boyutta duvar, çit ve hayvan yumuşak lekelere dönüşüyor, keskin bir gren falan yok.
Film greni olsa tam orada, o pürüzsüz mavinin üstünde eşit dağılımlı, kıtır kıtır bir doku olarak kendini belli ederdi. Eser yok. Karanlık kısımlarda doku bulanıklaşmış, biraz da leke leke olmuş; hani şu noise reduction ve JPEG sıkıştırmasının bıraktığı o iz gibi. Kenar yok, toz yok. Bu bildiğin dijital dosya.
Tonlama filmden ödünç alınmış. Dosyadaki en parlak nokta 255 üzerinden 221 civarında, bırakın kanalları, bin piksellik alanda bile 215'i geçen tek bir piksel yok. Hiçbir şey tam beyaza dokunmuyor, ufuktaki gökyüzü bile. Orijinal JPEG doğrudan makineden çıktı, firmware 4.1, çekim modu Natural, normal gradasyon ve en parlak pikseli 236. Yani hiçbir düzenleme highlight'ları aşağı çekmemiş. Bunu manuel pozlama yapmış. En derin siyahlar neredeyse sıfıra ulaşıyor, yani o birçok film preset'inde gördüğümüz, yukarı çekilmiş sütlü siyahlar gibi değil.
Telefon işleme süreçleri genellikle karanlık bir yüzü parlak bir gökyüzüne karşı aydınlatır. Burada ise 2.3 durak altta kalıyor çünkü manuel moddaki profesyonel bir kamera hiçbir şeyi kafasına göre aydınlatmaz. Ne ayarladıysan onu yazar.
**Aslında,** Burada hiçbir şey beyaz değil ve bunu hiçbir düzenleme yapmadı. Kamera dosyası gövdeden çıktığı gibi. Pozlama parlaklıkları bastırdı.
## Bu resim nereden geliyor
Bu karede iki hat kesişiyor, biri fotoğrafçılıktan diğeri şiirden.
Önden, ortalanmış bir insan ve arkasında dev bir şey, hem portrenin hem de anlık çekimin grameri bu.
Fotoğrafçı Rineke Dijkstra. 1992-1994 yılları arasında çektiği Beach Portraits serisi, gençleri su kenarında boydan boya, ayakta, kameraya bakarken ve arkalarında sade bir deniz ile gökyüzüyle gösterir. Modelleri hiçbir şey yapmaz, öylece durmaları fotoğrafın kendisi olur. Bu kare de aynı grameri paylaşıyor, merkezde önden duran bir insan ve onu yutmadan gölgede bırakan büyük, sade bir arka plan. Fark şu ki, Dijkstra arka planı dümdüz tutar. Buradaysa arka plan olayın kendisi; işte bu da diğer kökü, yani insanın manzara önündeki tatil fotoğrafını çekiyor içine. Wang Wei'nin Robert Payne tarafından çevrilen Departure şiiri, baharda yeşil çimlerin geri geleceğini müjdeler ama sonra gezginin dönüp dönmeyeceğini sorar. Çimenler insan olmadan da varlığını sürdürebilir. Bu kare turistin yapısını ödünç alıyor ama turistin o sırıtan ifadesini çöpe atıyor.
Şair Li Po, yani Li Bai, 701 ile 762 yılları arasında Tang Hanedanı döneminde yaşamış. Sam Hamill'in çevirisindeki Zazen on Ching-t'ing Mountain şiirinde, kuşlar yok olup gidene ve son bulut dağılana kadar dağla birlikte oturur; geriye sadece dağ kalana dek. Şiir de fotoğraf da aynı şeyi sorguluyor, aynı karede bir insan ve bir dağ, peki geriye kim kalacak? Şiirde insan dağın içinde eriyip gider. Bu fotoğrafta ise dağ devasa, ama o hâlâ merkeze tutunuyor.
**Aslında,** "Çimen gelecek baharda yine yeşerecek," Wang Wei, çev. Robert Payne. Çim geri gelir, bu buluşma gelmez.
## Tek hata
Kablo. İnce bir elektrik teli sol kenardan kareye giriyor, biraz sarkık ve tam kaş hizasında, başının arkasından, tepesiyle gözlerinin arasından geçiyor.
Kırmızıyla çizdiğim o elektrik teli, kaş hizasında başının arkasından geçip gidiyor.
Fotoğrafın tamamı zirveden yüzüne doğru tek bir dikey hat kuruyor ve tel tam da en can alıcı noktada bu hattı kesiyor. Daha keskin bir lens işe yaramazdı, sadece teli daha iyi çizerdi.
Çözüm yan tarafa bir adım atmak değil, yükseklik. Tel neredeyse düz gidiyor ve ondan çok uzakta, yani sağa sola hareket etmek onu sadece bir miktar kaydırır. Kamerayı yukarı veya aşağı oynatmak onu telin önünde veya arkasında kaydırır. Kadın yaklaşık 4.5 metre, tel ise belki onlarca metre uzakta olduğuna göre, kamerayı bir el genişliği, yani 15 cm kadar kaldırmak onu kadrajda 100 piksel kadar aşağı, teli ise 10 piksel kadar yukarı kaydırır. Saçının üstünden kurtarmak için yeterli. Çömelmek yanlış olur, çünkü teli gözlerinin tam önüne çeker. Ya da teli sonradan clone'la silersin. Böylesine pürüzsüz bir gökyüzünde bir dakika bile sürmez.
**Aslında,** Kaştaki bir tel, herhangi bir lens yükseltmesinden daha pahalıya mal olur. Bir el genişliği yukarıda olsa saçını temizler.
## Bunu bir dene
Yirmi dakika, bir arkadaş, bir de uzun bir şekil.
Pozlamayı arkadaki parlak gökyüzüne değil, gölgedeki yüze göre ayarla.
Arkadaşını bir kulenin, ağacın veya sivri bir yapının önüne dik, sonra onların değil kendi ayaklarını hareket ettirerek zirveyi tam kafasının üstüne oturt. Kablo için kafa hizasını kontrol et, sonra gökyüzüne değil, yüzüne dokunarak pozlamayı yap ve nasıl öne çıktığını gör. Sonra aynı kareyi bir kez 1x lensle yakından, bir kez de 2x lensle daha uzaktan çek ve arka planın nasıl büyüdüğünü izle.
**Aslında,** "Kamera, insanlara kamerasız görmeyi öğreten bir alettir." Dorothea Lange
## Neden unutulmuyor
Dağ ışığı alıyor, o ise merkezi, fotoğraf da aralarındaki bu anlaşmadan ibaret.
Zirvenin hemen üzerinde tek bir küçük bulut duruyor.
Dağa tırmanmıyor, onu işaret etmiyor veya yanında sırıtmıyor. Dosdoğru ve hareketsiz duruyor, dağın sanki istemediği bir şapkaymış gibi kafasında durmasına izin veriyor. Fotoğrafçı ona karenin ortasını ve üçgenin tepesini vermiş, o da lensin içine dimdik bakarak karşılık veriyor. Zirvenin hemen üzerinde Li Po'nun dağılışını izlediği türden küçük, tek bir bulut süzülüyor. Dağ yarın yine orada olacak. Ama o bulut, çimenlerin üzerindeki o ışık şeridi ve o tam dizilim olmayacak, işte kameranın sakladığı şey de tam olarak bu.
**Aslında,** "Birlikte oturuyoruz, dağ ve ben, / ta ki sadece dağ kalana kadar." Li Po, çev. Sam Hamill
## Kaynaklar
- [Using African Proverbs, basic talk, African Proverbs, Sayings and Stories](https://afriprov.tangaza.ac.ke/2008/03/10/2002-version-of-the-basic-talk-on-qusing-african-proverbs-sayings-idioms-riddles-stories-fables-plays-and-songs-african-oral-literature-and-cultureq) Milima haikutani lakini binadamu hukutana, Mountains never meet but people do.
- [Dorothea Lange, Wikiquote](https://en.wikiquote.org/wiki/Dorothea_Lange) The camera teaches people how to see without a camera.
- [Zazen on Ching-t'ing Mountain, Li Po, tr. Sam Hamill, Poetry Foundation](https://www.poetryfoundation.org/poems/48711/zazen-on-ching-ting-mountain) From Crossing the Yellow River, BOA Editions, 2000.
- [Li Bai, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Li_Bai) Tang dynasty poet, c. 701 to 762.
- [Rineke Dijkstra, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Rineke_Dijkstra) Beach Portraits, 1992 to 1994, sitters standing and facing the camera against a minimal background.
- [Aerial perspective, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Aerial_perspective) Why far mountains turn pale, blue and low in contrast, and Leonardo's use of it.
- [Golden hour (photography), Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_hour_(photography)) Why low sun is warmer and softer than midday light.
- [Olympus OM-D E-M5 Mark II specifications, Sans Mirror](https://sansmirror.com/cameras/older-mirrorless-camera/olympus-m43-cameras/olympus-om-d-e-m5ii.html) Mechanical shutter to 1/8000 s, ISO 200 base.
- [Depth of field, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Depth_of_field) How aperture, distance and focal length decide what stays sharp.
- [Su Shi, poems in translation, Wikiquote](https://en.wikiquote.org/wiki/Su_Shi) Written on the Wall at West Forest Temple, tr. Burton Watson, Selected Poems of Su Tung-po, 1994, p. 108. Spring dream line, tr. Lin Yutang, The Importance of Living, 1937, p. 156.
- [Wang Wei, Departure, Wikiquote](https://en.wikiquote.org/wiki/Wang_Wei) Departure, translated by Robert Payne.
